Ngày 31/7/2026, Bộ Công an phát đi khuyến cáo về an toàn và trách nhiệm pháp lý trong vận chuyển pin lithium-ion dung lượng lớn, trong bối cảnh loại pin này ngày càng xuất hiện nhiều trong xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng, thiết bị công nghiệp và các phương tiện sử dụng điện.
Điểm được nhấn mạnh rất rõ: pin lithium-ion không phải hàng hóa thông thường.
Khi bị va đập, chèn ép, đoản mạch, quá nhiệt hoặc hư hỏng bên trong, pin có thể phát nhiệt, bốc khói, cháy và chuyển sang trạng thái mất ổn định nhiệt. Sự cố còn có khả năng lan từ cell này sang cell khác, phát sinh khí độc và nguy cơ tái cháy ngay cả sau khi ngọn lửa bên ngoài đã được dập tắt.
Một loại pin nhưng có thể mang ba cách phân loại vận chuyển khác nhau
Theo Danh mục hàng hóa nguy hiểm ban hành kèm Nghị định 161/2024/NĐ-CP, pin lithium-ion được gọi là ắc quy ion liti và thuộc hàng hóa nguy hiểm loại 9.
Nếu pin, cell, module, pack hoặc bộ lưu trữ năng lượng được vận chuyển riêng và chưa lắp trong thiết bị, hàng thường được xác định là UN 3480.
Nếu pin được lắp trong thiết bị hoặc đóng gói cùng thiết bị, mã phân loại có thể chuyển sang UN 3481.
Với xe điện, máy móc hoặc thiết bị chạy bằng pin được vận chuyển nguyên chiếc, trường hợp phù hợp có thể được xác định theo UN 3171.
Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, sự khác nhau này không đơn thuần là thay một mã trên giấy tờ. Classification ảnh hưởng đến cách đóng gói, nhãn nguy hiểm, hồ sơ vận chuyển, phương tiện và cách đơn vị logistics tiếp nhận lô hàng.
Đó cũng là lý do chỉ gửi cho forwarder thông tin “hàng có pin lithium” thường chưa đủ để chốt phương án.
Trách nhiệm không chỉ thuộc về đơn vị vận tải
Khuyến cáo của Bộ Công an cũng nhấn mạnh trách nhiệm an toàn được phân chia cho nhiều bên: người thuê vận tải, người vận tải, tài xế, người áp tải và người thực hiện xếp dỡ.
Người thuê vận tải phải bảo đảm hàng được đóng gói phù hợp, có nhãn và biểu trưng nguy hiểm, chuẩn bị hồ sơ vận chuyển và thông báo cho bên vận tải về yêu cầu an toàn cũng như cách xử lý sự cố. Trong khi đó, đơn vị vận tải chỉ được tiếp nhận chuyến hàng khi điều kiện đóng gói, hồ sơ và giấy phép cần thiết đã được bảo đảm.
Điểm này đặc biệt đáng chú ý với doanh nghiệp nhập khẩu: việc thuê một forwarder hoặc nhà xe không đồng nghĩa toàn bộ trách nhiệm về hàng pin được chuyển sang bên vận chuyển.
Thông tin ban đầu từ chủ hàng và supplier vẫn quyết định rất lớn đến cách lô hàng được phân loại và xử lý.
Pin hư hỏng không thể gom chung với pin bình thường
Một nội dung khác trong khuyến cáo là nhóm pin đã qua sử dụng, pin thu hồi, pin bị tai nạn, pin phồng, nứt, biến dạng hoặc cháy xém có mức rủi ro cao hơn rõ rệt.
Những trường hợp này cần được đánh giá riêng, cách ly và có phương án đóng gói – vận chuyển chuyên biệt; không nên trộn với pin mới chỉ vì cùng model hoặc kích thước.
Đây là chi tiết quan trọng với doanh nghiệp kinh doanh pin, xe điện hoặc thiết bị điện tử, nhất là khi có hoạt động đổi trả, bảo hành hoặc thu hồi sản phẩm.
Sai từ khâu đóng hàng có thể kéo theo cả rủi ro pháp lý
Quy định về hàng nguy hiểm không chỉ dừng ở khuyến cáo kỹ thuật.
Theo thông tin Bộ Công an công bố, người điều khiển phương tiện có thể bị xử phạt nếu thiếu hồ sơ vận chuyển, không có chứng nhận tập huấn phù hợp, không gắn nhãn/biểu trưng nguy hiểm hoặc vận chuyển không có giấy phép trong trường hợp pháp luật yêu cầu. Một số hành vi vi phạm về phòng cháy, chữa cháy còn có mức xử phạt cao hơn; nếu gây hậu quả nghiêm trọng, trách nhiệm hình sự cũng có thể được xem xét.
Điểm cần rút ra với doanh nghiệp XNK không phải là ghi nhớ từng mức phạt, mà là không được xử lý pin lithium như một kiện hàng điện tử thông thường.
Ngay từ trước khi supplier xuất hàng, doanh nghiệp nên xác định rõ loại pin, model, dung lượng, trạng thái pin, cách pin đi cùng thiết bị và bộ tài liệu kỹ thuật liên quan. Forwarder cần có những thông tin này để xác định classification và điều kiện vận chuyển phù hợp.
Với các lô pin hoặc hàng chứa pin, việc kiểm tra sớm thường hiệu quả hơn nhiều so với việc hàng đã đóng xong mới phát hiện cần thay đổi bao bì, bổ sung hồ sơ hoặc chuyển sang phương án vận chuyển khác.
Simba log hỗ trợ doanh nghiệp rà soát thông tin hàng hóa và phương án logistics đối với pin lithium, thiết bị chứa pin và các nhóm hàng có yêu cầu vận chuyển đặc biệt.
Simba Log – Kết nối mọi điểm đến!
